Grate (gjithmone) rrefehen nga burrat.

Kur burrat rrëfejnë gratë…

Një burrë mbi një grua/ Tetë studentë të Akademisë së Arteve ekspozojnë sot perceptimet e tyre mbi femrat në galerinë “Zenit”

Ç‘di një burrë për një grua? Shkrimtarët kanë mundur t‘i hedhin të gjitha ato çfarë dinë për gratë në libra, një burrë i zakonshëm e thotë me gjuhën e tij gruas që ka pranë se çfarë është ajo për të, ndërsa artistët vizualë vijojnë ta quajnë një eksplorim të pambarimtë botën femërore. Për shekuj me radhë, piktura na ka ofruar momente grash herë të trishta, herë rebele, duke hyrë në format edhe nga më absurdet për t‘i rrëfyer.

Përveç punimeve që vetë gratë artiste kanë bërë për të shpjeguar botët e tyre, burrat artistë vijojnë të lundrojnë në ujërat që do t‘i çonin pikërisht në vendin ku fshihet shpirti i gruas…

Fani Zguro fiton Onufrin

Juria: “Me rrugët e Zguros, njohëm Tiranën”

          

Alma Mile

15-01-2008 Shekulli

Fitues të dicionit të 14-të të “Onufrit” janë Zguro, Zeneli, Muzzolini dhe Pema

Fani Zguro, Driand Zeneli, Bruno Muzzolini dhe Heldi Pema janë “tradhtarët” e “Onufrit 2007″. Mbrëmë në ambientet e Galerisë Kombëtare të Arteve, u shpallën në një ceremoni modeste fituesit e edicionit të 14-të të Konkursit Ndërkombëtar të Arteve Pamore. Zguro u shpall fitues me videoartin “Street by street”. “Puna që fitoi konkursin, ka një impakt të menjëhershëm. Ka pamje shumë të forta, pasi jep idenë e Tiranës së sotshme, parë me një forcë të madhe, por mbi të gjitha me shumë realizëm. Kam pak ditë në këtë qytet, që nuk e njihja më parë dhe dallova menjëherë ndryshimet e dukshme dhe kontradiktat që vihen re mes ndërtimeve të bëra në epoka të ndryshme. Është një moment ndryshimi, i një dëshire për t’u zhvilluar. Kjo punë paraqet pikërisht këtë moment. Sapo hyra në ekspozitë, puna që më goditi më shumë ishte pikërisht kjo, pasi njoha menjëherë qytetin”, – thotë kryetarja e jurisë, Maria Campitelli kuratore e pavarur, e njohur në ambientet artistike pamore italiane.

Fitues i çmimit të dytë është Driand Zeneli me videoinstalacionin “Kur të rritem do të bëhem artist”. “Është një punë interesante që përputhet me konceptin e konkursit, me tradhtinë, me mitin e Pigmalionit. Ai tregon historinë mbi tradhtinë ndaj artit nën regjim dhe vështirësitë për të qenë sot artist në kuptimin e vërtetë të fjalës. Të jesh sot artist në Shqipëri nuk është e lehtë”, – vazhdon Campitelli.

Fituesi i tretë është artisti italian Bruno Muzzolini me videoartin metaforik “Ngricë”. Krahas çmimeve tradicionale të sponsorizuara nga Ministria e Turizmit, Kulturës, Rinisë dhe Sporteve, u nda edhe një çmim special që parashikon rezidencën në Milano të artistit Heldi Pema për tre muaj. Përveç Maria Campitellit, juria përbëhet gjithashtu nga Albes Fusha, fotograf dhe pedagog në Akademinë e Arteve të Bukura, Ormira Lulani, specialiste e arteve pamore në MTKRS, Christine Frisinghelli, Drejtore e Muzeut të Artit Bashkëkohor në Grac të Austrisë dhe drejtore e revistës artistike “Camera Art”, Austri, Matteo Fochessati, kryekurator dhe kritik arti i “Netëork”, Genova dhe Miami. “Niveli i përgjithshëm i ekspozitës është i mirë, me punë të ndryshme nga njëra-tjetra, një miks gjuhësor teknologjik. Kishte video, të cilat mbizotëronin dhe që fituan në mënyrë absolute, pikturë, instalacion, fotografi, pra të gjitha mënyrat e të shprehurit, që janë tipike të artit bashkëkohor. Më duket se artistët shqiptarë janë të ingranuar dhe janë brenda zhvillimeve të artit bashkëkohor. Ndoqa edhe punët e paraqitura në Bienalen e këtij viti në Venecia, të cilat patën një sukses shumë të madh, madje në një moment dukej se pavioni shqiptar do të ishte një nga fituesit”, – thotë kryetarja e jurisë.

Artisti përballë veprës së tij

Edison Ceraj

Shqip 12- 03-07

Fakti jo krejt i mirënjohur se arti shtrihet në kohë, nuk nënkupton/nënpërçon që është i rastësishëm apo diç kalimtare, e aq më pak të qenit një iluzion mashtrues. Duke qenë se numri i përvojave të njeriut nuk është i pafund, mundësitë e ekzistencës zgjerohen përtej fantazisë njerëzore dhe është pikërisht arti që mund ta sfidojë këtë shumësi faktesh ekzistenciale, jo duke i mohuar ato, por duke vendosur një lloj baraspeshe që këto fakte të mos merren si qëllim i fundmë. Këtu nuk bëhet fjalë se kush është më i aftë, arti apo natyra (megjithatë artisti nuk krijon ex nihilo), çështja duhet ta kapërcejë– këtë dimension, ngaqë kemi të bëjmë me dy botë ku nuk është i arsyeshëm (madje, duke mos përjashtuar as arsyetimin romantik) krahasimi, sepse ky fenomen më tepër ndjehet, se sa argumentohet përmes fakteve empirike. Në përgjithësi, çdo hulumtim do të na çonte drejt përfundimit se arti buron nga një realitet transhendent, ndërsa natyra demonstron sakaq imanencën.

Duke përsiatur mbi këtë veçanti të mahnitshme dhe mbinatyrore të artit, që është pasojë e burimit të tij metafizik, do mund të kuptojmë se veprat e artit si dëshmi të prekshme në botën e gjësendeve nuk janë qëllimi madhor i artit. Në fakt, qëllimi është akti sublim i krijimit, ndërsa vepra është thjesht rezultati i pashmangshëm. Arti në thelb ka synimin, i cili gjendet në thellësinë e botës së shpirtit dhe jo së jashtmi në botën kalimtare, ku çdo gjë tjetërsohet aq shpejt. Asgjë nuk është kusht që arti të ekzistojë si i tillë, bile as vetë vepra që e përfaqëson. Ai mbetet ai që është edhe pa këtë “ndihmë”. Jashtë këtij statusi arti (krijimi) nuk mund të jetë ai që është. Matisse-i, kur pikturonte ruante njëfarë distance nga kuadri përmes penelit të tij të zgjatur. Ndërsa, nga vitet e fundit të jetës priste me gërshërë copa letrash me ngjyrë dhe i bashkëngjiste me copa të tjera si përjetime të posaçme. Pollock-u pikturonte duke ecur dhe duke hedhur ngjyra pa masë e pa kriter mbi kanavacat me përmasa të mëdha. Duchamp-i e zgjeron veprimtarinë e artistit duke marrë objekte (ready made) nga rutina e përditshmërisë dhe duke i ekspozuar në galeri, ku ekspozoheshin vetëm vepra të punuara nga dora “e magjishme” e artistëve ndër shekuj. Edhe kanavaca njëngjyrëshe mund të kuptohet si një mohim i qetë e po aq tronditës i botë së jashtme. Ndërsa pianisti amerikan, John Cage, në një shfaqje performon para publikut kompozimin “4 minuta e 33 sekonda” që, për kaq kohë qëndron përpara pianos dhe nuk prek asnjë tastë. Njësoj ndodh edhe në disa drama ku heshtja zë një vend kyç, sepse ajo shndërrohet në një burim krahas frymëzimit fillestar, prej të cilit mund të pritet shumëçka. Madje, Majerholdi shkon edhe më tej, duke propozuar teatrin në të cilin të luhej vetëm një vepër, fjala vjen “Hamleti”, të cilën do ta vinin në skenë regjisorë të ndryshëm dhe si pasojë do kishim përherë një dramë “të re”. Këto akte na bëjnë të kuptojmë edhe më thellë se, në thelb, pendimi, turpi, shpresa, intriga, pikëllimi, nuk janë ngjarje, por përjetime. E tërë kjo s‘ka pse mos të jetë e mundshme, mjafton të theksojmë se artin nuk e përfaqëson vepra apo veprimi, por e përfaqëson jeta e brendshme e artistit dhe nga ana tjetër personaliteti i tij. Ama, me një kusht: ky personalitet është i mundshëm vetëm atëherë kur është e mundshme liria. Realiteti që përvijohet nga ky parim është pikërisht përftimi ndryshe i veprës artistike nga publiku dhe ndryshe nga artisti, jo vetëm për faktin se dallimi mes krijimit dhe shikimit është shumë i madh, por për një fakt tjetër, që ekziston përtej fakteve të njohura.

Kur flitet për një vepër, pa dyshim që është folur edhe për atë që e bëri. Gjithherë veprat e artit kanë manifestuar botën e brendshme e të njëmendët të artistëve. Prandaj dhe, edhe në zhargonin e përditshmërisë shpesh themi: Durer-i, Rembrandt-i, Chagall-i etj., në vend të citimit të titujve të veprave të tyre. Picasso thoshte: “Nuk është e rëndësishme ajo që bën piktori, me rëndësi është kush është vetë piktori”.

Pavarësia pa heroizëm

Shekulli Online

27-11-2007

Video Still – Nikolin Bujari

Në 95-vjetorin e Pavarësisë, GKA largohet nga ekspozitat epikeKur bëhet fjalë për një temë të tillë, ata vijnë nga Berlini, Nju Jorku, Athina, Firenceja, Prishtina… Të flasësh për pavarësinë nuk është edhe aq e thjeshtë, aq më tepër në prag të festës kombëtare dhe kur në Kosovë ky është motivi i ditës. Një grup artistësh të rinj kanë bashkuar idetë e tyre krijuese në ekspozitën”pa(varësia)” e cila u hap dje, në Galerinë Kombëtare të Arteve në Tiranë. Janë 30 artistë të cilët kanë shprehur vizionin e tyre mbi pa(varësinë) në ekspozitën që organizohet në kuadrin e 95-vjetorit të Pavarësisë dhe muajve të Kulturës Kombëtare Shqipëri-Kosovë. Sipas kuratores së ekspozitës, Elsa Martini, artistët paraqesin refleksione rreth virtualitetit të Pavarësisë, individuale apo kombëtare, traditë… shtetformim, historinë e saj në Shqipëri dhe Kosovë. “Ekspozita me dinamikën e saj është një shfaqje e lirë, me të gjithë gamën e mundshme mbi temën e pavarësisë, ndoshta jo të paeksploruar më parë, por që akoma mund të thuhet, duhet parë me lupën e një mendjeje të ndriçuar”, thotë Martini. Në ndryshim nga ekspozitat e hapura deri më sot nën këtë titull, në galerinë e kuruar nga Martini mungojnë heronjtë kombëtarë me jataganë e flamuj kuq e zi. Më shumë se për një pavarësi kombëtare, territoriale, shtetërore, flitet për një pavarësi individuale. Për heronj të përditshmërisë, që përpiqen të zbardhin pozicionin e tyre përballë pavarësisë nga ambienti, shoqëria, tradita… “A është Pavarësi e mirëqenë kjo e jona (e Shqipërisë), shtet i vogël, me shumë bashkëkombës jashtë kufijve? A është e jona, a na përket neve (shqiptarëve në kufijtë e konfirmuar të shtetit) pavarësia e Kosovës? A u përket ndopak kosovarëve, pavarësia jonë? Dhe të tjera e të tjera. Duke menduar për politikat pa fund të të gjitha llojeve që vijnë vërdallë, të tregut p.sh, tregut real dhe atij të ideve? Ose të raportit tonë me veten, me të tjerët, me objektet dhe hapësirën, për të arritur deri te kombi”. Këto janë pyetjet që ngrenë artistët pjesëmarrës, duke u munduar t’iu japin një përgjigje sipas mënyrës së tyre artistike. Kanë zgjedhur kavaletin, fotografinë, posterin, videoinstalacionin, videon. Të gjitha mediumet që ofron arti pamor, për të shprehur koncepte, që jo rrallë herë janë të vështira për tu paraqitur me fjalë. Në ekspozitë marrin pjesë Albana Shoshi, Agron Mesi, Artan Balaj, Arta Agani, Dhurata Ramosaj, Eneila Veveçka, Flaka Haliti, Fatmir Mustafa Carlo, Flutura Laçi, Greta Dhaskali Lami, Gjergj Meta, Heldi Pema , Irzeme Zeqiri, Tiranë, Klevi Pove, Tiranë, Lekë Gjeloshi,Firence, Lori Polena , Tiranë, Lubjana Dashi, Lume Blloshmi, Nertila Canaj, Nikolin Bujari, Olson Lamaj, Pleurat Xhafa, Suela Qoshja,Toni Milaqi, etj.

Cmimi per artin bashkohor “Ardhje”

 

Nën 35 vjeç për të marrë “Ardhje”

Gazeta Shqip 11-20-07

Instituti i Artit Bashkëkohor do të japë një çmim për artin bashkëkohor në vend

Instituti i Artit Bashkëkohor në Tiranë do të japë një çmim për artin bashkëkohor në vend. Duke parë mundësitë jo shumë të mëdha të vlerësimeve të këtij arti, përveç atyre pak konkurseve vjetore që organizohen nga Galeria Kombëtare e Arteve, TICA ofron çmimin “Ardhje” si një çmim që do të fokusojë vëmendjen pikërisht tek arti i ri në vend. Ky çmim është ideuar në bashkëpunim me Fondacionin për Shoqëri Civile në New York dhe me mbështetjen e Akademisë së Arteve të Bukura dhe ambasadës amerikane në Tiranë.

“Kjo ngjarje është konceptuar për të ndihmuar dokumentimin, vlerësimin dhe mbështetjen për artistët bashkëkohorë që jetojnë dhe punojnë në Shqipëri”, thuhet në njoftimin e lëshuar nga TICA.

Çmimi do të funksionojë mbi bazën e një kërkimi të shtrirë në skenën artistike shqiptare, në mënyrë që pjesëmarrësit të jenë fryt i një përzgjedhjeje të gjerë por cilësore. “Në këtë frymë, çmimi për artin bashkëkohor ARDHJE do të shërbejë si një hartë që do të ndjekë zhvillimet e situatës artistike shqiptare, duke ofruar të vetmen metodë arkivimi të zhvillimeve artistike në Shqipëri, si dhe duke luajtur rolin e një ure komunikimi mes artistëve dhe publikut përmes nxitjes së diskutimit mbi zhvillimet e reja në artin bashkëkohor shqiptar”, thuhet në njoftim. Artistët e ftuar në çdo edicion të këtij çmimi do të përfaqësojnë një shumëllojshmëri gjuhësh të artit bashkëkohor, si video, fotografi, pikturë, instalacione, skulpturë, performancë, tekst etj.

Përfaqësuesit e këtij çmimi do të fokusohen në të gjithë hapësirën artistike që ekziston në vend, duke bërë edhe vizita në studio artistësh. Në mbarim të këtij kërkimi, stafi i TICA do të përzgjedhë një numër prej jo më pak se 5 dhe jo më shumë se 7 artistësh, me të cilët do të organizohet ekspozita e ç mimit ARDHJE, pranë galerisë së Akademisë së Arteve të Bukura. Artisti fitues fiton të drejtën e një rezidence artistike për 6 javë në New York të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Të gjithë artistët që do të prenotojnë për këtë çmim duhet të jenë nën 35 vjeç .

——————————————————————————————–

Rezidenca sponcorizohet nga Foundation for Civil Society per programin e rezidencave tek International Studio and Curatorial Program. ISCP eshte nje qender rezidencash ne NY per artiste, kuratore nga bota. Gjate rezidences artistet vizitohen nga kritiket e ftuar te qendres qe jane te njohur ne fushen e artit. Kesaj fundjave, gjate hapjes se studiove per publikun, filloi rezidencen e tij tek ISCP artisti i ri nga Kosova Fatmir Mustafa-Carlo. Te tjere artiste Kosovare qe kan marr pjese ne kte program kane qene Fitore Isuf-Koja, Kader Muzaqi, Kadri Mancuska, dhe Jakup Ferri. Ky vit ka per te filluar pjesmarrjen e artisteve nga Shqiperia ne bashkpunim me TICA. Shpresoj qe me te vertete te jet nje konkurs i drejte dhe te mos marrin pjese te njejtat emra por Edi Muka te dal i cik jasht Tiranes dhe te perfshij dhe artiste jasht qendres qe meritojne vemendjen tone.

Sa keq e vetmja menyre e promovimit, njohjes dhe nxitjes se artistve te rinj ne vend vjen kur zbret ne Rinas nje fondacion i tille si FCS dhe ben te mundur nga ana finaciare sponcorizimin e rezidencave jasht vendit. TICA shfrytezon rastin shpall nje konkur/cmim dhe keshtu ploteson kuoten e aktiviteteve ne vend. TICA, nese me te vertete do te ngjall skenen lokale te artit bashkohor, duhet te bej dhe aktivitete dhe cmime qe nuk kan nga mbrapa nje cmim. Do isha e interesuar te dija nese ideja per “Ardhje” (po kjo c’kuptim ka) u erdhi para se te lidheshin me FCS apo pas faktit? CEC Artslink nje tjeter fondacion ne NY qe ben te mundur rezidenca ne NY per artistet e Europes Lindore nuk ka bashkpunues ne Shqiperi qe te bej te mundur rezidencat e artisteve Shqiptare ne Amerike. Rezidenca te tilla jane mundesi shume te mira per artistet ne Shqiperi, por ato nuk duhen bere qellim me vete dhe te jene te vetmet menyra angazhimi dhe shkembimi per artistet ne vend. Vlersimi, dokumentimi i artit ne vend nuk vjen domosdoshmerisht duke e eksportuar jashte. Do isha shume e interesuar se si “Ardhje” do funksionoj “si një hartë që do të ndjekë zhvillimet e situatës artistike shqiptare, duke ofruar të vetmen metodë arkivimi të zhvillimeve artistike në Shqipëri, si dhe duke luajtur rolin e një ure komunikimi mes artistëve dhe publikut përmes nxitjes së diskutimit mbi zhvillimet e reja në artin bashkëkohor shqiptar” Jam e sigurte qe Edi Muka dhe Gezim Qendro nuk kane se si me te vertete ta besojne kte qe thone. Se si nje ekspozite dhe cmim bashke ben kte pune un nuk jam ne gjendje ta konceptoj. Tjeter pune eshte nese gjate vizitave neper studio dhe takimit me artistet kto te dy do te luajne dhe rolin e nje hulumtuesi, dokumentuesi dhe historiani te artit. Por kjo nuk duhet te jete e vetmja metode e arkivimit, te dashur.

ne mungese te nje emri “provokativ dhe grishes” imazhet duhen ripertypur

Kjo ekspozite vjen si rezultat i bashkhpunimit 3 vjecar midis prof. Edi Hiles dhe nje pedagoge gjermane Mischa Kuball. Pas disa vizitave para e mbrapa me ne fund (dhe fale ambasades gjermane sigurisht) po hapet nje ekspozite qe dokumenton kete shkembim. Punen e artisteve shqiptar te permendur, ne fund te artikullit, e rrespektoj dhe vlersoj pa mase – sidomos punen e Nikolin Bujarit dhe Adela Demetjes. Artikulli fatkeqsisht ka zgjedhur te ndalet tek puna e studenteve gjermane dhe as nuk permend me c’fare po paraqiten artistet shqiptar. Perse nuk na bejne te mundur te pertypim dhe imazhet e artisteve shqiptare? Puna e tyre duhet vlersuar, kritikuar dhe prezantuar publikut shqiptar pa nevojen apo shkakun e hapjes se nej ekspozite, por per fat te keq qofte se nga mos interesimi qofte nga mungesa e nje kritike te shendoshe punet e arteteve shqiptare behen dytesore dhe vetem permenden perkrah sensacionit te punes te nje gjermani qe trajton homoseksualizmin apo si fakt (krenarie?) kur kto artiste marrin pjese e ekspozohen jashte Shqiperise. Po rrofshin gjermanet qe te ekspozohen nje cik shqiptaret si ne Gjermani e si ne vend tyre.

 

Nikolin Bujari “Welcome to Shkodra”

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

Imazhe për t`u ripërtypur

Sot në GKA çelet një ekspozitë e përbashkët shqiptaro-gjermane, me vepra nga gjini të ndryshme të artit pamor

Plot surpriza e befasi mendohet të jetë ekspozita që do të hapet sot në Galerinë Kombëtare të Arteve, që në mënyrë përtace nuk i është vënë ndonjë emër provokativ e grishës, por është quajtur thjesht (ose nuk është quajtur fare): Mischa Kuball dhe Edi Hila, së bashku me studentët gjermanë dhe shqiptarë, ekspozitë në GKA. Ky bashkëpunim sjell vepra në instilacione, video-art, piktura dhe foto. Ata që i prezantojnë janë studentë shqiptarë të
Akademisë së Arteve të Bukura në Tiranë dhe studentë gjermanë të Shkollës së Artit në Karlsruhe, që respektivisht drejtohen nga pedagogët Edi Hila dhe Mischa Kuball. Kjo ekspozitë është në kuadër të muajit “Tetori gjerman”. Gjermani Mischa Kuball është profesor arti dhe artist i njohur bashkëkohor, sidomos i instilacioneve që luajnë me efektet e dritës. Vitin e kaluar ai ka pritur në Karlsruhe studentët e Akademisë së Arteve të Bukura, të drejtuar nga profesori i tyre, Edi Hila. Këtë vit, sipas iniciuesve, ky projekt do të vazhdojë më tej dhe ka si synim të paraqesë produktet më interesante të këtij bashkëpunimi.

Artistët pjesëmarrës në ekspozitë do të jenë: Alexandra Neuss, që vjen me veprën “Coca Cola” (Foto 70×100 cm); Manfred Reniner vjen me “Jeta homoseksuale e padukshme në Shqipëri” (Mix Media). Të ndalemi pak te kjo vepër, e cila që nga emri duket se do të jetë e pazakontë. Manfred Reniner është student në Departamentin e Media Artit në HFG-Karlsruhe. Puna e tij trajtonkomunitetin e homoseksualëve. Sipas tij ka një intolerancë dogmatike të botës perëndimore kundrejt jetës homoseksuale në publik. Për të shprehur këtë, Manfred Reniner ka fotografuar një

homoseksual në hapësira publike në Tiranë dhe e eliminon në mënyrë dixhitale nga fotografia, për të venë në diskutim intolerancën në Shqipëri. Këtë vepër ai e shoqëron dhe duke intervistuar disa të rinj homoseksualë rreth jetës së tyre. Tjetër vepër interesante është ajo e Achim Nauman me “Turist-Akropolis /Skënderbeg”, “Tirana/New York/Kabul” (Kanavacë dhe video). Achim Naumann d‘Alnoncourt është student i Departamentit të skenografisë në HFG-Karlsruhe. Puna e tij, “TOURIST-kropolis/Skenderbe”, flet për imazhet e vendeve dhe imazhet mentale, realiteti i memorizuar i turistëve. Janë dy video tësinkronizuara. E para një imazh që shfaq Akropolin në Athinë, filmuar nga një turist. E dyta shfaq sheshin “Skënderbe”, filmuar nga artisti në referencë me filmimin e Akropolit. Të dyja këto imazhe ndjekin të njëjtën lëvizje, por vende kulturore të ndryshme, të një rëndësie të lartë. Të tjerë studentë pjesëmarrës në ekspozitë janë: Adela Demetja me Videoprojektor Foto 70×100 cm, si dhe Irgin Sena, Nikolin Bujari e Dritan Hysenaj me video. Me vepra do të paraqiten dhe pedagogët përkatës: Mischa Kuball me Video work, DVD, ndërsa Edi Hila me pikturë.

—————————————————————-

Kuball dhe Hila paraqesin qerthulli urban

Shekulli

10-10-2007

Artistët dhe pedagogët e artit vizual Mischa Kuball dhe Edi Hila prezantojnë të rinjtë gjermanë dhe shqiptarë në ekspozitën e sotme në Galerinë Kombëtare të Arteve

Pas izolimit politik, vendi iu kish hequr brezave të artistëve shqiptarë të drejtën dhemundësinë për ta prezantuar veprën e tyre në publik, ndërsa artistët e rinj sot poballafaqojnë realitetin e jetës së tyre me vetëbesim duke kërkuar shkëmbim idesh në një nivel ndërkombëtar. Veprat e tyre janë realiste, por vëmendjen e kanë përqendruar drejtpërdrejt tek transformimi në shekullin e njëzet e një të shoqërisë shqiptare.

Kjo ishte “Tirana transfer”, me pak fjalë panorama e prezantimit në korrik 2006, në Karlsruhe, Gjermani, i të rinjve të artit vizual që sapo kishin mbaruar studimet në Akademinë e Arteve në Tiranë, nën drejtimin e pedagogut, Edi Hila. Duke pasur edhe rastin të japë mësim në Akademinë e Arteve, Hila vazhdon të mbetet nga ata artistë që i orienton studentët që të fokusojnë në pikturën e tyre gjendjen e sotme të Shqipërisë. Të njëjtën gjë bën dhe ai vetë në pikturën e tij ku motive janë ndërtesa paradoksale që duken herë si rrënoja e herë si projekte në ndërtim, skena figurative në hapësirat e brendshme ose urbane që kanë karakteristikë shenjat e kësaj kohe. Pra edhe Hila u paraqit në Karlsruhe në linjën e studentëve të tij, me këto kërkime në Tiranën e sotme mbi të cilat u ndërtua dhe projekti “Tirana transfer” si shkëmbim përvojash ndërmjet shkollës së dizajnit në Universitetin e Karlsruhes, ndërmjet studentëve gjermanë të drejtuar nga pedagogu Mischa Kuball, dhe studentëve të Akademisë së Arteve të Tiranës. Gati një vit më pas, duke marrë shkas nga javët e kulturës të “Tetorit gjerman” që po mbahen në Shqipëri, si festë kulturore për të përkujtuar 20 vjet marrëdhënie diplomatike ndërmjet vendit tonë dhe Gjermanisë, të dy akademitë prezantohen sonte në një ekspozitë të përbashkët në Galerinë Kombëtare të Arteve në Tiranë, në orën 18.00.

Realiteti individual dhe urban i Tiranës është sërish në fokus të ekspozitës që është kuruar nga pedagogët Edi Hila dhe Mischa Kuball. Studentët shqiptarë të Akademisë së Arteve dhe studentët gjermanë të Shkollës së Artit-Karlsruhe, mes dhe tyre dhe të rinj që kanë nisur të angazhohen në aktivitet e mëdha të arteve vizuale, paraqesin punë në pikturë, fotografi, instalacion dhe video-art. Është ndoshta hera e parë që akademia jonë e arteve vendos një bashkëpunim si ky me akademitë e huaja të artit që mbështet në projekte afatgjata.

Në ekspozitë marrin pjesë edhe pedagogë, Hila dhe Kuball, profesor arti dhe artist i njohur bashkëkohor, sidomos i instalacioneve që luajnë me efektet e dritës.

Artistët e rinj dhe punët e tyre janë: Alexandra Neuss – “Coca Cola” (foto), Manfred Reniner – “Jeta homoseksuale e padukshme në Shqipëri”, (mix-media), Achim Nauman – “Turist-Akropolis /Skënderbeg”, video; Adela Demetja (foto), Irgin Sena (video), Nikolin Bujari (video”, Dritan Hysenaj (video).

Ekspozita që përurohet sot dhe mbyllet më 18 tetor, dhe i gjithë ky bashkëpunim njëvjeçar ndërmjet Karlsruhes dhe Tiranës, janë në kuadër të projektit gjerman Crosskick, Universiteti Evropian i Artit.

Jeta homoseksuale e padukshme në Shqipëri

Puna e Manfred Rennerit, student në Departamentin e Media Artit në HFG-Karlsruhe,trajton komunitetin e homoseksualeve. Në fokus të saj është “intoleranca dogmatike” e botës perëndimore kundrejt jetës homoseksuale në publik. Renneri fotografoi një

homoseksual në hapësira publike të Tiranës dhe i eliminoi në mënyre dixhitale nga fotografia me qëllim që të sillte për diskutim intolerancën ndaj këtij grupi të margjinalizuar në Shqipëri. Veç kësaj, në punën (mix media) e tij gjen edhe disa intervista me të rinj homoseksualë rreth jetës së tyre.

Turist – Akropolis/Skënderbe

Achim Naumann d’Alnoncourt është student i Departamentit të Skenografisë në HFG-Karlsruhe. Ai prezantohet sot në GKA me “Tourist – Akropolis/Skënderbe” ka në fokus imazhet e vendeve dhe imazhet mendore – realitetin që marrin me vete nga Greqia dhe Shqipëria turistët. Janë dy video të sinkronizuara. E para një imazh që shfaq Akropolin në Athinë e filmuar nga një turist. E dyta shfaq “Sheshin Skënderbe”, filmuar nga Naumann në referencë me filmimin e Akropolit. Të dy këto imazhe ndjekin të njëjtën lëvizje, por vende kulturore të ndryshme të një rëndësie të lartë.

Galerise Kombetare i Mungojne Kuratoret

Artikullin e pare e kisha ruajtur dhe bere gati me nje material mbi kurimin, por pas publikimit te artikullit te dyte, dale dje tek Shekulli , mu duk me e llogjikshme ti paraqisja ne dialog.  

 

Një dialog me absurdin

Mungesa e një zyre kuratorësh në Galerinë e Arteve ka bërë që ekspozitat të vuajnë nga konceptet

Është kuratori, mëndja e një ekspozite. Kjo teori e futur disi me vonesë në artet tona, ka dhënë frytet e veta sa herë është përdorur. Pavarësisht nivelit të punëve që artistët ofrojnë në një ekspozitë kolektive, apo edhe personale, janë kuratorët ata që ofrojnë koncepte, japin ide dhe i bëjnë punët të kenë një vijueshmëri interesante ndërsa i sheh. Në morinë e ekspozitave të hapura vitet e fundit në Galerinë e Arteve, apo galeri private, kemi parë ekspozita të ngritura mbi bazën e një koncepti, të cilat në një farë mënyre kanë rezultuar pozitive. Pavarësisht nivelit që kanë ofruar punët e paraqitura, ato kanë mundur të justifikojnë konceptin kuratorial, duke qenë të gjithë në vijueshmërinë e një linje.  

Studentet rrefehen — “Curriculum”

Ekspozita

Studentët rrëfehen

Në vijim të ciklit “Curriculum”, sot në galerinë pranë Fakultetit të Arteve Pamore do të hapet ekspozita “Multimedia atelier 06-07″ e udhëhequr nga prof. Vladimir Myrtezai dhe as. Edison Çeraj. E përqendruar në katër tema si “ëndrra, mbrapa, autoportreti, periferia si qendër”, kjo ekspozitë do të sjellë punët e studentëve gjatë një viti.

Miliada Hysenaj, Brerina Kulneku, Ermela Shima, Morena Musaku, Elda Katiaj, Alban Ziu, Dorian Hoxha, Ervis Kosova etj., do të përcjellin nëpërmjet këtyre punëve ndjesitë e tyre të provokuara nga këto tema. Gjithnjë është interesante mënyra se si studentët përftojnë realitetin, se si periferitë apo dashuritë dhe ëndrrat konceptohen nga këta të rinj.

Si fillim…

dua te pershendes levizjen e re te pedagogeve te Akdemise se Arteve me nismen e “Curriculum”. Duhet pershendetur aktivizimi i shume munguar i pedagogeve, si te tille. Aktiviteti i tyre artistik eshte ceshtje me vete, por ne rolin e tyre si mesues dhe akademik, ne te shumten e rasteve, pedagoget e Akademise mungojne. Dhe nuk po flas per thjesht mungesat e tyre nga ora e mesimit.

“Curriculum” paraqitet si hapsira e munguar per komunikim dhe rishikimin e historise se Akademise dhe artit shqiptar (te konsiderueshme si nje e vetme), vlerave dhe rolit te saj ne skenen e artit shqiptar, dhe per zhvillimin e metejshem te saj qe vjen po nga dialogu i mundshem ne kete hapsire. Historia e artit shqiptar mund te thuhet se nuk ekziston, si e tille, perderisa vet insituti qe e ndertoi e zhvilloi nuk e njeh dhe meson ne klasat e saja. Libra perkates nuk ka, dhe s’ka se si kur akademiket e Akademise thjesht paraqiten ne mesim kur merren mungesat. Pedagoget e Akademise nuk jane akademik, ato jan thjesht artiste qe japin mesim (mend e tyre), dhe si te tille nuk jan te interesuar te merren me pune kerkimore e akademike por te mbajne vendin ne Akademi, nderkohe qe vazhdojne punen e tyre artistike ne privat. Prandaj ky zgjimi i pedagogeve duhet pershendetur dhe duhet shpresuar qe s’ka per tu lene mbas dore pasi ka pretensat per te plotesuar nje pjese te boshllekut te madh qe vuan Akademia e Arteve dhe arti shqiptar ne pergjithsi- njohja dhe pranimi i historise se vetvetes.

Historia e artit te paskomunizmit nuk eshte e shkruar akoma, sa per vet faktin se nuk quhet e mbaruar dhe eshte ne vazhdimsi e siper, e sa per faktin se nuk gjinden agjentet e duhur qe te marrin persiper dicka te tille. Per kete arsye Akademia e Arteve ka nje rol te madh ne ruajtjen e rekordeve te studenteve te saj dhe puneve te tyre pasi ata qe kalojne e behen neper klasat e Akademise jane artistet dhe arti shqiptar. Duke qene se Galeria Kombtare eshte nje institut i konfuzuar dhe komplikuar ne rolin e saj i mbetet Akademise qe te rekordoj dhe dokumentoj zhvillimin dhe ecjen perpara te artit. Thuhet se tablote e dipllomave te studenteve para 5 vitesh perdoren sot (ta zeme) per te mesuar pikturen studentet e vitit te pare. Dhe nuk po nenkuptoj studimin e tyre per te mesuar por qe ato pikturohen siper apo dhe me keq u perdorin kornizat. Arkivat e Akademise duhet te konsiderohens si nje librari me vete, dhe te jene te gatshme per akses dhe perdorim per nga studentet qe do kalojn qe aty, per studiuesit dhe publiku.

Kjo nisme shume e vlefshme per Akademine dhe artin shpresoj te mos mbetet e mbyllur por te ftoj ne kete hapsire komunikuese dhe publikun – te cilin akademia dhe arti e kan menjanuar, ne mos injoruar. Ftimi i publikut ne rishikimin e historise dhe vlerave te Akademise dhe artit do te sillte publikun afer me nje pjese te historise me te cilen ai eshte i njohur dhe familiarizuar; keshtu duke e bere me te lehte qe publiku te ndiqte zhvillimet e metejshme qe pasuan vitet ne fokus (60-70). Duke e pajisur publikun dhe veten me nje njohje dhe ballafaqim me historine rrjedhja e artit ne bashkohesi behet me e qarte dhe kapshme. Kjo nisme nuk funksionon vetem per te forcuar Akademine dhe artin bashkohor por dhe publikun i cili duhet te aktivizohet dhe drejtuar drejtperdrejte.