TICA – AIR

TICA, art në rezidencë

TICA ka nisur programin e ri të rezidencave për artistët e rinj për periudhën prill-maj 2008. Artistët e rezidencës janë Annaleen Louwes nga Amsterdami, Holandë si dhe Yllka Gjollesha dhe Syabhit Shkreli, Tiranë, Shqipëri. Sipas TICE-s, programi i rezidencave për momentin po vazhdon vetëm në bazë të shkëmbimeve me programe të tjera ndërkombëtare rezidencash, ndërkohë është në vazhdim të kërkimit të granteve që do mundësonin vazhdimin e pandërprerë të programit. Periudha aktuale prill-maj realizohet në shkëmbim me Fonds BKVB nga Amsterdami, Holandë. Gjatë këtij sezoni, TICA ka planifikuar një numër veprimtarish, ku futen dhe prezantimet e ekspozitave të artistëve që janë në rezidencë.

Apolitical – Videoperformance tek “Casa Italia”

A Mile Shekulli

Ne Gjuhen e Politikes

Peformanca “revoltë” e një grupi artistësh ndërkombëtarë kundër imazheve të forta që përdoren gjatë edicioneve informative, apo për të ilustruar një problem

Të bombarduar nga lajme dhe informacione që trondisin dhe që tërheqin vëmendjen me imazhe, jo rrallë makabre, njerëzit kanë filluar të lodhen. Nuk i shpëton kësaj trysnie as duke mbyllur sy dhe veshë. Me këtë temë social-politike të botës moderne merren një grup ndërkombëtarë artistësh nga Suedia, Novergjia, Kili, Republika Çeke dhe Italia, ofrojnë mënyra të tjera për të informuar dhe për të tërhequr vëmendjen ndaj problemeve të ndryshme. Janë dy performanca video, të kuruara nga kuratorët Stefano Romano dhe Alessandra Pioselli, të cilat prezantohen sot në orën 18.30 në Qendrën Tregtare “Casa Italia”. Njëra prej tyre, e përbërë nga 4 video quhet “Apolitical exibition”. “A- si artikull dhe A- si apolitike”, – shpjegon kuratori Stefano Romano. Në dukje një lojë fjalësh. Të flitet për politikë me imazhe jo politike. Një zbërthim në dy nivele, në atë estetik dhe politik.

“Çdo ditë shohim mënyrën se si serviren informacionet. Ne ofrojmë mundësinë e të folurit pa imazhe të forta, të cilat ndonjëherë japin efektin e kundërt”, – vazhdon Romano. Për të tërhequr vëmendjen drejt problemeve ekonomike, sociale, politike, nuk kanë zgjedhur as seanca parlamentare, as njerëz duke vdekur urie, të falimentuar, etj.

Syhabit Shkreli, artist pjesëmarrës në dialogun apolitik, ofron pamjet e një akuariumi me peshkaqenë, pamje që sa vijnë dhe hapen dhe në sfond duket një qendër tregtare (në Stamboll). “Në kontekstin ekonomik është tepër e qartë se kush është preja dhe kush gjahtarët”, – thotë Romano. Artisti çek Adam Bacar, tregon një lloj indiference karshi këtyre lloj informacionesh. Ai shtron një rrugicë me gazeta, të cilat zhduken nën vrullshmërinë e përditshmërisë.

Artisti kilian, Ivan Navarro ndërtonperformancën e tij duke kryer aktin e “vjedhjes” së energjisë elektrike. Ai ka ndërtuar një karrocë blerjesh (nga ato që përdoren në markete) me neone. Ecën rrugëve të Nju Jorkut (Chelsea District) me karrocën e çuditshme dhe për ta ndriçuar shfrytëzon ilegalisht energjinë e neonëve publikë. Është një gjetje alegorike, jo për të treguar vjedhjen e energjisë (gjë që ndodh rëndom, sidomos në Shqipëri), por për të treguar dy anët e shoqërisë, për të vënë përballë varfërinë dhe bollëkun, mirëqënien, e cila realizohet në kurriz të të varfërve, për të vënë përballë pushtetin dhe pafuqishmërinë. (Jo më kot performaca zhvillohet në një qendër tregtare).

Të tjera variante ofrojnë dy artistët suedezë Eric Berglin dhe John Skcoog. Përgjatë një videoje njëorëshe të xhiruar në Portin e Goteborgut, artistët lyejnë në të bardhë reklama të mëdha. Ashtu si imazhet e rënda në edicionet e lajmeve edhe spotet publicitare, i ndjen të të ndjekin ngado. Të imponohet me të gjitha format dhe mënyrat. Është një mesazh për pak qetësi publicitare. Dhe artistët nuk bëjnë gjë tjetër, veçse pastrojnë pas ambientin.

Performanca e dytë, e cila mbështetet në dy videot e dy artistëve njëri nga Norvegjia dhe tjetri nga Italia titullohet “Fictional Landscape”. Sipas kuratorit Romano është një lloj reflektimi mbi peizazhin. Nga vetë titulli kupton ca vende imagjinare, ku çdonjëri prej nesh, për t’i shpëtuar rrymës së përditshme, punës, zhurmës, smogut, fytyrave të njëjta, do të donim të arratiseshim.

Videoperformanca që zhvillohet sot në Qendrën Tregtare, zhvillohet me mbështetjen e Institutit të Artit Bashkëkohor – TICA. Videot do të vendosen të shpërndara nëpër katet e qendrës dhe do të qëndrojnë aty për 15 ditë. Është një mënyrë e veçantë komunikimi me publikun, me njeriun e zakonshëm, që nuk gjen kohë për të vizituar galeritë apo studiot e artit, gjatë procesit të blerjeve të gjërave të konsumit të përditshëm, ushqime, apo veshje. Teksa shpenzojnë nga kuleta marrin edhe një mesazh artistik falas.

Cmimi per artin bashkohor “Ardhje”

 

Nën 35 vjeç për të marrë “Ardhje”

Gazeta Shqip 11-20-07

Instituti i Artit Bashkëkohor do të japë një çmim për artin bashkëkohor në vend

Instituti i Artit Bashkëkohor në Tiranë do të japë një çmim për artin bashkëkohor në vend. Duke parë mundësitë jo shumë të mëdha të vlerësimeve të këtij arti, përveç atyre pak konkurseve vjetore që organizohen nga Galeria Kombëtare e Arteve, TICA ofron çmimin “Ardhje” si një çmim që do të fokusojë vëmendjen pikërisht tek arti i ri në vend. Ky çmim është ideuar në bashkëpunim me Fondacionin për Shoqëri Civile në New York dhe me mbështetjen e Akademisë së Arteve të Bukura dhe ambasadës amerikane në Tiranë.

“Kjo ngjarje është konceptuar për të ndihmuar dokumentimin, vlerësimin dhe mbështetjen për artistët bashkëkohorë që jetojnë dhe punojnë në Shqipëri”, thuhet në njoftimin e lëshuar nga TICA.

Çmimi do të funksionojë mbi bazën e një kërkimi të shtrirë në skenën artistike shqiptare, në mënyrë që pjesëmarrësit të jenë fryt i një përzgjedhjeje të gjerë por cilësore. “Në këtë frymë, çmimi për artin bashkëkohor ARDHJE do të shërbejë si një hartë që do të ndjekë zhvillimet e situatës artistike shqiptare, duke ofruar të vetmen metodë arkivimi të zhvillimeve artistike në Shqipëri, si dhe duke luajtur rolin e një ure komunikimi mes artistëve dhe publikut përmes nxitjes së diskutimit mbi zhvillimet e reja në artin bashkëkohor shqiptar”, thuhet në njoftim. Artistët e ftuar në çdo edicion të këtij çmimi do të përfaqësojnë një shumëllojshmëri gjuhësh të artit bashkëkohor, si video, fotografi, pikturë, instalacione, skulpturë, performancë, tekst etj.

Përfaqësuesit e këtij çmimi do të fokusohen në të gjithë hapësirën artistike që ekziston në vend, duke bërë edhe vizita në studio artistësh. Në mbarim të këtij kërkimi, stafi i TICA do të përzgjedhë një numër prej jo më pak se 5 dhe jo më shumë se 7 artistësh, me të cilët do të organizohet ekspozita e ç mimit ARDHJE, pranë galerisë së Akademisë së Arteve të Bukura. Artisti fitues fiton të drejtën e një rezidence artistike për 6 javë në New York të Shteteve të Bashkuara të Amerikës. Të gjithë artistët që do të prenotojnë për këtë çmim duhet të jenë nën 35 vjeç .

——————————————————————————————–

Rezidenca sponcorizohet nga Foundation for Civil Society per programin e rezidencave tek International Studio and Curatorial Program. ISCP eshte nje qender rezidencash ne NY per artiste, kuratore nga bota. Gjate rezidences artistet vizitohen nga kritiket e ftuar te qendres qe jane te njohur ne fushen e artit. Kesaj fundjave, gjate hapjes se studiove per publikun, filloi rezidencen e tij tek ISCP artisti i ri nga Kosova Fatmir Mustafa-Carlo. Te tjere artiste Kosovare qe kan marr pjese ne kte program kane qene Fitore Isuf-Koja, Kader Muzaqi, Kadri Mancuska, dhe Jakup Ferri. Ky vit ka per te filluar pjesmarrjen e artisteve nga Shqiperia ne bashkpunim me TICA. Shpresoj qe me te vertete te jet nje konkurs i drejte dhe te mos marrin pjese te njejtat emra por Edi Muka te dal i cik jasht Tiranes dhe te perfshij dhe artiste jasht qendres qe meritojne vemendjen tone.

Sa keq e vetmja menyre e promovimit, njohjes dhe nxitjes se artistve te rinj ne vend vjen kur zbret ne Rinas nje fondacion i tille si FCS dhe ben te mundur nga ana finaciare sponcorizimin e rezidencave jasht vendit. TICA shfrytezon rastin shpall nje konkur/cmim dhe keshtu ploteson kuoten e aktiviteteve ne vend. TICA, nese me te vertete do te ngjall skenen lokale te artit bashkohor, duhet te bej dhe aktivitete dhe cmime qe nuk kan nga mbrapa nje cmim. Do isha e interesuar te dija nese ideja per “Ardhje” (po kjo c’kuptim ka) u erdhi para se te lidheshin me FCS apo pas faktit? CEC Artslink nje tjeter fondacion ne NY qe ben te mundur rezidenca ne NY per artistet e Europes Lindore nuk ka bashkpunues ne Shqiperi qe te bej te mundur rezidencat e artisteve Shqiptare ne Amerike. Rezidenca te tilla jane mundesi shume te mira per artistet ne Shqiperi, por ato nuk duhen bere qellim me vete dhe te jene te vetmet menyra angazhimi dhe shkembimi per artistet ne vend. Vlersimi, dokumentimi i artit ne vend nuk vjen domosdoshmerisht duke e eksportuar jashte. Do isha shume e interesuar se si “Ardhje” do funksionoj “si një hartë që do të ndjekë zhvillimet e situatës artistike shqiptare, duke ofruar të vetmen metodë arkivimi të zhvillimeve artistike në Shqipëri, si dhe duke luajtur rolin e një ure komunikimi mes artistëve dhe publikut përmes nxitjes së diskutimit mbi zhvillimet e reja në artin bashkëkohor shqiptar” Jam e sigurte qe Edi Muka dhe Gezim Qendro nuk kane se si me te vertete ta besojne kte qe thone. Se si nje ekspozite dhe cmim bashke ben kte pune un nuk jam ne gjendje ta konceptoj. Tjeter pune eshte nese gjate vizitave neper studio dhe takimit me artistet kto te dy do te luajne dhe rolin e nje hulumtuesi, dokumentuesi dhe historiani te artit. Por kjo nuk duhet te jete e vetmja metode e arkivimit, te dashur.

Metamorfoza e Tiranës postkomuniste

Alma Mile  01-10-2007 Shekulli

Artisti austriak Martin Krenn dhe artistja shqiptare Suela Qoshja, organizojnë sot një performancë me video e fotografi mbi komunikimin dhe ndryshiminNjë refleksion mbi komunikimin, në kohë të ndryshme dhe me njerëz të ndryshëm. Njërefleksion mbi ndryshimin e sistemeve politike e shoqërore dhe gjurmët që lë ky proces në arkitekturë. Instituti i Artit bashkëkohor në Tiranë (TICA) organizon sot në orën 18.00-22.00 një performancë shqiptaro-austriake. Bëhet fjalë për një bashkëpunim mes artistëve Martin Krenn nga Vienna dhe artistes shqiptare Suela Qoshja. Ndërsa kjo e fundit është më tepër e shqetësuar mbi komunikimin mes njerëzve, gjë që është edhe temë e ditës, artisti austriak, me kuriozitetin e një të huaji gërmon në atë çka qenë dhe ç’është Tirana. I mjaftojnë vetëm 17 vjet për të kuptuar gjithçka. “Në punën time, gjatë residencës bashkëpunova me Martin Krenn-in. Pyetjet që i bej në video, janë pjesë e një diskutimi tipik tavoline. Janë diskutime të cilat mund të bëhen për shembull gjatë një darke në Shqipëri. Në ketë punë, kam qenë e interesuar kërkoj se si komunikimi dhe krijimi i një dialogu, ndërtohet ndryshe, në shoqëri të ndryshme”, -sqaron artistja Suela Qoshja.

Ndërsa Martin Krenn, ndryshe nga kolegia shqiptare ndalet tek fotografia. Nxitës është bërë një guidë e Tiranës, e botuar në vitin 1990. “Ditën e dytë të rezidencës sime, kërkova një libër në anglisht mbi Tiranën, prej Muzeut Kombëtar. Më dhanënën banak, një lloj guide turistike të botuar në gjermanisht/anglisht/frëngjisht/shqip më 1990. Pas rënies së murit të Berlinit më 1989, Shqipëria ishte i fundit shtet në Europë që kishte një sistem komunist (deri më 1992). Libri presupozohet të jetë një udhërrëfyes fotografik, sipas të cilit mund të vizitohen të gjitha ndërtesat e gjërat më atraktive të Enver Hoxhës e partisë së tij komuniste në Tiranë. Ai përfaqëson një qytet komunist perfekt”, – thotë Kreen.

Këtu i lindi ideja të rifotografojë të gjitha vendet për të parë se si kishin ndryshuar pas 17 vjetësh. Një shembull tipik është Piramida, ish- muzeumi i Enver Hoxhës, ku deri pak kohë më parë kishte në majë një tabelë ku shkruhej “Mirësevini President Bush”. “Përveç serisë së fotografive, pata mundësinë të bëja edhe një intervistë video me fotografin e librit origjinal, Petrit Kumi, prej të cilit munda të marr informacion shtesë mbi rrethanat në të cilat ishte prodhuar libri. Projekti im heton mekanizmin e retorikës ideologjike dhe politikës vizuale, sipas shembullit të një libri, i cili ish botuar gjatë ditëve të fundit të një regjimi totalitar komunist në Evropë. Ai gjithashtu na tregon në një mënyrë delikate se si kapitalizmi neo-liberal shkatërroi vendet që pavarësisht diktaturës, funksiononin mirë nga ana ekonomike e sociale”, – thotë artisti.

E-mail   Print

Perse nuk ka Bienale kete vit?

Frika dhe xhelozia që minojnë të rene

Elsa Demo 07-08-2007
Pse nuk do të bëhet këtë vit Bienalja e Tiranës? Çfarë pritet të ndodhë? Ç’rol ka pasur në këtë mes Galeria Kombëtare? Si tensioni i situatës politike ka vështirësuar komunikimin mes iniciativave të pavarura dhe institucioneve shtetërore? Dhe pse u largua nga Shqipëria? Edi Muka tregon detaje

video – liri dhe abuzim

Videoja si liri dhe abuzim

Alma Mile 25-07-2007 Shekulli

“Rendering video”, projekti më i fundit i TICA-s nën drejtimin e kuratorit italian Stefano Romano. Një mënyrë për të folur për videon dhe demokracinë e të shprehurit Videomania është modë e fundit që qarkullon mes nesh. Nuk ka telefon celular që nuk ka diçka të filmuar që qarkullon gjithandej me teknologjinë bluetooth. Në internet mund të gjesh miliona syresh. Nga më të ndryshmet, etike dhe antietike. Kjo lloj manie ka nxitur kuratorin italian Stefano Romano të ndërmarrë organizimin e një serie performancash, që kanë në bazë videon.

Sfida e munguar e bashkëkohësisë- Interviste me Gezim Qendron

Sfida e munguar e bashkëkohësisë

Si mund të përshkruhet me fjalë rrugëtimi i artit pamor në Shqipëri pas rënies së komunizmit. Nëse arti i bërë në këtë periudhë do të jetë një stacion ku do të ndalojnë shpesh kritikët, rënia e komunizmit dhe ajo çfarë ndodhi me artistët e një brezi më parë që vijojnë të jenë edhe sot prezent me punët e tyre, është një periudhë interesante për t‘u hulumtuar. Pavarësisht sfidave dhe mungesës së përvojës apo të një tradite përvetësimi të risive, të artit qoftë modern ashtu edhe postmodern, të një mendësie përjashtuese, kjo nuk ka penguar që sot të kemi artistë bashkëkohorë, të cilët kërkojnë të jenë koherentë me ato çfarë ndodhin sot në rrjedhat e artit bashkëkohor. Gëzim Qëndro, njohës i mirë i këtij procesi kulturor shpjegon në një intervistë më poshtë disa nga detajet dhe pengesat e këtij udhëtimi artistik.

Si njohës i mirë i arteve pamore, si do ta gjykoje periudhën pas viteve ‘90 në artet pamore në Shqipëri?

Debatet në art dështojnë për shkak të paaftësisë

Debatet në art dështojnë për shkak të paaftësisë

Edi Muka/Lëvizjet në artet pamore pas viteve ‘90. Krijimi i elitave false dhe mungesa e bashkëkohësisë

Damian Hirst rrëfen në një skulpturë të improvizuar se si mund të jetë një shtatzëni, se si fle në barkun e fryrë të një gruaje koka e bukur e një fëmije. Por në skulpturën e famshme të një prej emrave më bashkëkohorë të artit të sotëm, nuk mungojnë mesazhet që ai kërkon t‘i japë nëpërmjet trupit, rrudhave në fytyrë, apo vështrimit të rrudhur. Hirst di të japë atë çfarë njerëzit kanë vërtet nevojë sot, atë çfarë ata kërkojnë nga arti. Por sa orvatet arti ynë pamor në ujërat në të cilat ndodhet sot kjo gjini në botë. Cilat janë tendencat dhe shqetësimet që na ofron panorama e artit shqiptar këto vite. Edi Muka, artist i njohur, kurator i një sërë ekspozitash të nivelit ndërkombëtar, komenton në një intervistë më poshtë, gjithçka çfarë ka ndodhur këto vite. Në një kohë që tashmë nuk ka më kufij, ku shqetësimi nuk mund të jetë pjesë vetëm e një hapësire, ka ardhur koha që artistët këtu të flasin me zërin e asaj çfarë ndodh sot në artin bashkëkohor. Të qenurit bashkëkohor tashmë nuk mund të jetë më çështje mode, por një domosdoshmëri. “Artistët shqiptarë kanë nevojë të kuptojnë se tashmë jetojmë në një botë e cila virtualisht nuk ka më kufij (pavarësisht se për ne kufijtë fizikë janë shumë të pranishëm). Kjo do të thotë se është një domosdoshmëri urgjente mbushja e atij boshllëku informativ, i cili për fat të keq vazhdon të dominojë edhe brezat e rinj”, thotë Muka.

“Mbi gjithçka që donim të dinim, por nuk guxuam kurrë të pyesnim”- ekspozita e rezitendeve te TICA

TIRANA INSTITUTE OF CONTEMPORARY ART

Mbi gjitshka që donim të dinim, por nuk guxuam kurrë të pyesnim.

Ekspozita në datë 25 Maj, ora 17:00 – 19:00, tek Tre Kullat, mbrapa Stadiumit Qemal Stafa

(pranë Pasticeri Venecia).

Ekspozita do të qëndrojë e hapur nga data 25 Maj deri 3 Qershor,

Nga ora 11:00 deri në 18:00.

Residencës së dytë të TICA-s po i vjen fundi dhe gjithshka do të festohet me një ekspozitë me punë nga artistët residentë:

Katarina Lundgren jeton/punon në Stokolm, Suedi,

Leonard Qylafi jeton/punon në Tiranë, Shqipëri
Karl Ingar Roys jeton midis Olso, Norvegji dhe Berlin, Gjermani.

Katarina Zdjelar jeton/punon midis Beogradit, Serbi dhe Roterdamit, Hollandë.

Third Face of Power është një punë në proçes nga Katarina Lungren e fokusuar mbi shprehitë dhe veprimet e pushtetit në propagandën komuniste shqiptare. Jam e interesuar në mënyrën sesi pushteti përshkrohej dhe sesi skenarët fiktivë të këtyre filmave përdoreshin si propagandë për të mbështetur strukturën e pushtetit të mëparshëm dhe për të shtypur konflikte të padëshiruara. Puna është një instalacion pamjesh me fotografi aktorësh dhe skenash nga filma të ndryshëm. Titulli i punës vjen nga një teori akademike “Tre fytyrat e pushtetit”, nga Steven Lukes.

White lyrics nga Leonard Qylafi. Video instalacioni përbëhet nga dy projeksione. Ndryshimi midis të cilave është prezenca e personazhit në anën e majtë dhe mungesa e tij në të djathtën, ku ndodhet vetëm një karrige bosh . Në një karrige afër dritares ai ulet dhe luan në kitarë një pjesë muzikore të kompozuar nga vetë autori. Me rrjedhën e muzikës drita që hyn nga jashtë ndryshon ngadalë duke dhënë një sens të kalimit të kohës. Pasi muzika mbaron ai largohet dhe mbeten vetëm dy karrige bosh. I gjithë instalacioni video kalon përmes tërheqjes nga imazhi i perceptuar, shprehjes së muzikës si një gjuhë personale dhe një poetizmi meditativ.

Në punën “Some humans as statues some not” kam fotografuar njerëz të rastësishëm që kam takuar gjatë qëndrimit tim në Shqipëri. Disave i kam kërkuar të imagjinojnë sesi statujat socio-realiste të komunizmit ishin, ato që nuk janë më të pranishme në vendet publike. Të tjerëve thjesht i kam kërkuar ti fotografoj, pa përmendur të shkuarën dhe statujat. Karl Ingar Roys

Për disa vite tashmë Katarina Zdjelar ka trajtuar një seri projektesh që hetojnë mbi mënyrën sesi ne përdorim gjuhën, sesi gjuha, ndonëse është një seri kodesh që mund të deshifrohen dhe shifrohen, gjithashtu përfaqëson një seri hetimesh midis kodit të gjuhës dhe fizikalitetin e ligjëratës. Ajo gjithashtu interesohet mbi natyrën e gjuhës; sesi modelon trupat tanë kur flasim, sesi na përvijëzon në komunitet dhe sesi krijon hapësirë dhe e zhduk përsëri atë. (marrë nga teksti i Steve Rushton)

Mbi gjithshka që donim të dinim, por nuk guxuam kurrë të pyesnim është e ideuar dhe organizuar nga TICA me mbështjetjen e Fondit Europian per Kulturen, Institutit te Bienales se Tiranes, Bashkise se Tiranes dhe Kultura ne Levizje .

Perrallat

Dy prej instituteve te artit Galeria Kombetare dhe TICA (Tirana Institute of Contemporary Art), kete pranvere, jane aktivizuar me ekspozita nderkombetare qe marrin per piknisje perrallat. Per TICA Fairytale ishte ekspozita e pare nderkombetare per institutin e ri. E kuruar nga Edi Muka dhe Joa Ljungberg (31 Mars-20 Prill) ne ambientet e Piramides. (Ketu duhet te them qe un personalisht nuk kam pare asnjeren prej ekspozitave, dhe per c’do gje iu referohem faqeve zyrtare te instituteve dhe reportazheve ne media, dhe opinioneve te mia per institucionet dhe ata qe i drejtojne.) Perdora titullin e ekpozites ne anglisht pasi ne shqip ekspozites i jan dhene te pakten 3 tituj te ndryshem: “Perrallat”, “Na Ishte Njehere” dhe “Nuk Eshte Perralle” dhe mu duken si tre ekspozita te ndryshme. Secili prej titujve nenkupton ne vetvete dicka krejt ndryshe; dhe si kuratore ose dhe si vizitore do te kuroja e prisja ekspozita te ndryshme nga titujt perkates. Kur me mberriti ne Shkurt programi pranveror i TICAs, ne kutine e postes elektronike, u entuazmova nga mundesite kuratoriale qe paraqet nje teme si perrallat, per nxitjen apo platformen qe iu paraqiste artisteve shqiptare dhe qe do ti ofrohej publikut. Pas reflektimit te ekspozites ne faqen e TICAs, entuziazmi mu zbeh. Prisja nje ekspozite me me shume prurje artistike (jo vetem ne numer) Pa u ndalur tek punet dhe meritat e artisteve te huaj, duhet te them qe dy artistet shqiptare nuk sillnin asgje te re. Puna e Gentian Shkurtit daton 1997 dhe eshte shfaqur prej vitesh ne c’do paraqitje te artit bashkohor shqiptar. Jam e sigurte qe Genti do te ishte ne gjendje ti pergjigjej nje teme si “perrallat” me nje pune tjeter, te re, dhe jo thjeshte te nxirrte nje pune te lodhur nga bagazhi i tij. Puna e Elda Gjikondit po ashtu nuk sjelle asgje te re, te pakten ne pamje te pare (ose me mire me thene – ne foton e reflektuar ne faqen e TICAs). Vizatimi i nje femre te ngjashme me karakterin e Morticias ne Adams Family dhe titulli REVLON jan te varfra, dhe po aq te dobet do ta benin punen nese artistja i referohet serialit si nje nga ato “perrallat”, apo me keq Morticias si nje femer perrallash (shto ktu dhe referencen tjeter qe i behet nje tjeter heroine perrallash – Rapunzel, me floket e saj te gjata) dhe ben lidhjen me kompanine kozmetike. Do kisha ftuar kuratoret te kishin konsideruar artiste pertej te repertorit te tyre te zakonshem, puna e pare qe me vajti ndermend dhe qe do kisha dashur ta shikoja pjese te ekspozites eshte puna e dipllomes e Elvis Bushit. Nje pune qe me te vertet fton publikun te shikoj nje perralle kaq te njohur e te dashur per te gjithe – fale Disney, e ne mungese te Disney ne Shqiperi: vellezerve Grim apo filmit Turk – Borbardha dhe 7 Xhuxhat.

Nen drejtim te ri, qe kerkon te rikonstruktoj dhe formoj pjesen dhe funksionin qe ze Galeria Kombtare ne skenen e artit shqiptar, vjen Pranvere 2(007)(nuk po zgjatem shume ktu me variacionet e ndryshme te titullit te ekspozites qe konfigurojne, se thjesht mund te jene nga pakujdesia e gazetareve). Ekspozita, 10-28 Maj, vjen si nje iniciative e GKA qe synon te behet ekspozite nderkombetare e pervitshme ne pranvere. Kjo besoj do te ndryshoj nga Onufri, pasi Onufri eshte konkurim ne fund te fundit; dhe mire, se besoj se duhet nje ekspozite nderkombetare qe te mos kete peshen e nje cmimi. Mos ky eshte hapi i pare drejt arritjes se deshires se disa personazheve qe Onufri te jete nje konkurim e ekpozite kombetare? S’besoj, sepse ate hapsire ne programin e GKA e ze ekspozita e Nentorit. Shpresoj qe ekspozitat e pranveres te mos shendrrohen ne nje aktivitet te monoton – thjeshte per te ekspozuar nje grup artistash, sic behet rendomte ne ekspozitat e Nentorit. E kam kte frike sepse akoma pa lexuar listen e artisteve pjesmarres nga shqiperia, shto a hiq dy tre artiste lista ishte e predikueshme. Artiste qe mund te konsiderohen si repertori i GKA apo grupi i artisteve ku bejne pjese drejtuesit e saj.

Ah po, kuratori ishte i huaj! Le te ndalemi per nje moment tek kuratori – Charles Denby. Nga intervista e tij per gazeten Shekulli, mesojme se procesi i ndertimit te kesaj ekspozite ne Shqiperi ka qene shume i shpejte, por ka pare shume pune, e njohur shume artiste ne kte kohe te shkurter. C’do kurator i huaj qe vjen ne Shqiperi i ka te limituara njohjet dhe kontaktet e tia sipas personit qe e ka ftuar dhe luan rolin e guides dhe prezantuesit. Ne faqen ne internet te kuratorit Denby, gjen pak informacion mbi aktivitetin e tij ne Shqiperi. Me nentitullin “Perralla Sociale” ekspozita eshte e perbere vetem nga 8 artiste te huaj dhe nuk permend asgje per artistet shqiptar qe marrin pjese. Kjo sepse ekspozita eshte konceptuar e ndertuar pa artistet shqiptar dhe ato i jan shtuar pas faktit. Dhe artistet shqiptare nuk jane kerkuar apo perfshire nga kuratori por i jane bere te mundur nga stafi i galerise (psh Elsa Martini punon tek GKA). Punet me te cilat jan paraqitur artistet shqiptare nuk i njoh e keshtu nuk mund te flas per to; por vetem kundra listave te artisteve qe riciklohen. Kjo sdo te thot qe artistet qe jan perfshire ne te dyja ekspozitat nuk jane te denje, dhe nuk meritojne te ekspozohen, por thjeshte qe praktikat kuratoriale dhe agjensite e ekspozimit duhet te jene me inklusive dhe jo klike miqsh e ushtaresh.